Egzamin ustny to część, której uczniowie boją się najbardziej — i paradoksalnie ta, w której dwujęzyczni tracą punkty najgłupiej. Nie dlatego, że nie umieją mówić, tylko dlatego, że mówią za swobodnie, jak w domu, zamiast tak, jak wymaga tego arkusz.
Poniżej masz zadanie z Paper 2 (Speaking) egzaminu GCSE Polish (AQA 8688) — opis zdjęcia, wzorcowa odpowiedź i wyjaśnienie, za co egzaminator daje punkty.
Zadanie — opis zdjęcia (Photo card)
Otrzymujesz zdjęcie i dwie minuty na przygotowanie. Temat: Czas wolny i rozrywka. Zdjęcie przedstawia rodzinę na spacerze w parku.
Musisz odpowiedzieć na cztery pytania. Pierwsze zawsze brzmi tak samo:
- Co widzisz na zdjęciu?
- Czy lubisz spędzać czas na świeżym powietrzu? Dlaczego?
- Co robiłeś/robiłaś w ostatni weekend?
- Jak zamierzasz spędzić następne wakacje?
Wzorcowa odpowiedź
Zwróć uwagę, że każda odpowiedź ma dwa–trzy zdania, nie jedno. Egzaminator nie może przyznać wysokiej oceny za odpowiedź jednozdaniową, choćby była idealna językowo.
1. Na zdjęciu widzę rodzinę, która spaceruje w parku. Jest ładna, słoneczna pogoda, a w tle rosną wysokie drzewa. Wydaje mi się, że wszyscy są zadowoleni i odpoczywają.
2. Tak, bardzo lubię spędzać czas na świeżym powietrzu, ponieważ po całym dniu w szkole potrzebuję ruchu. Moim zdaniem spacer pomaga się odstresować lepiej niż telefon.
3. W ostatni weekend pojechałam z rodziną nad jezioro. Zrobiliśmy sobie piknik i graliśmy w piłkę. Było naprawdę wesoło, chociaż pod wieczór zrobiło się zimno.
4. W następne wakacje chciałabym pojechać w góry, bo nigdy tam nie byłam. Planuję wędrować po szlakach i robić dużo zdjęć. Mam nadzieję, że pogoda dopisze.
Za co egzaminator daje punkty
- Trzy czasy w rozmowie. Pytanie 3 wymaga przeszłego, pytanie 4 przyszłego. To nie przypadek — arkusz jest tak skonstruowany, żeby sprawdzić wszystkie trzy. Odpowiedź w samym teraźniejszym zamyka drogę do najwyższych ocen.
- Opinia z uzasadnieniem. Samo „tak, lubię” to strata punktu. Dodaj ponieważ, bo, moim zdaniem — egzaminator szuka argumentu, nie tylko odpowiedzi.
- Rozwinięcie. Dwa–trzy zdania na pytanie. Uczniowie dwujęzyczni często odpowiadają zbyt krótko, bo w domu tak się rozmawia.
- Spójniki i zdania złożone. chociaż, ponieważ, mam nadzieję, że — podnoszą ocenę za zakres językowy.
- Spokojne tempo. Zbyt szybkie mówienie brzmi płynnie, ale zjada końcówki. Egzaminator ich słucha.
Trzy błędy, które kosztują najwięcej
- Odpowiadanie jednym zdaniem. Najczęstszy powód niskiej oceny u osób, które mówią bardzo dobrze.
- Pominięcie czasu przyszłego. „W wakacje jadę w góry” to teraźniejszy. Powiedz „pojadę”, „chciałabym pojechać”, „planuję”.
- Wtrącenia po angielsku. Jedno like albo actually potrafi obniżyć ocenę za czystość języka.
Zwroty, które warto mieć w głowie
Nauczenie się kilkunastu gotowych konstrukcji daje więcej punktów niż tysiąc dodatkowych słówek. Te działają przy każdym temacie:
- Opinia: moim zdaniem…, uważam, że…, wydaje mi się, że…, szczerze mówiąc…
- Uzasadnienie: ponieważ…, dlatego że…, z tego powodu…
- Przeszłość: w zeszłym tygodniu…, kilka dni temu…, kiedy byłam młodsza…
- Przyszłość: zamierzam…, planuję…, chciałabym…, mam nadzieję, że…
- Kontrast: chociaż…, z jednej strony… z drugiej…, natomiast…
- Gdy brakuje słowa: jak to powiedzieć…, chodzi mi o to, że…, innymi słowy…
Ostatnia grupa jest najważniejsza, a uczy się jej najmniej osób. Gdy zabraknie Ci słowa, egzaminator nie odejmuje punktów za pauzę — odejmuje za milczenie albo za przejście na angielski. Te zwroty kupują czas po polsku.
Przećwicz to na głos
Nagraj swoje odpowiedzi telefonem i odsłuchaj. Sprawdź trzy rzeczy: czy każda ma co najmniej dwa zdania, czy pojawiły się wszystkie trzy czasy i czy uzasadniłeś opinię. To samo robi egzaminator.
Komplet zadań do części ustnej zebrałam w podręczniku GCSE Polish Higher: Get Top Marks! — Speaking (AQA 8688).
Przygotowujesz się do GCSE?
Część ustną ćwiczymy na lekcjach indywidualnych dokładnie w formacie egzaminu — z odgrywaniem ról i opisem zdjęcia. Zobacz przygotowanie do GCSE Polish albo zarezerwuj lekcję.